Winst is geen familiewaarde

Ramses Braakman is eigenaar van Hart Voor De Zaak.

‘Een familiebedrijf denkt niet in kwartalen, maar in generaties.’ Het klinkt als een tegeltjeswijsheid voor bij de koffiemachine. Toch is het een wereld van verschil met ondernemingen waar de spreadsheet leidend is.

Bij een goed familiebedrijf is winst geen einddoel, maar brandstof. Nodig om te investeren, te vernieuwen en tegenvallers op te vangen. Maar vooral om het bedrijf gezond door te geven. Niet per se aan een zoon of dochter, maar aan de toekomst.

Ik groeide zelf op in een familiebedrijf. Daar leerde ik dat continuïteit soms betekent dat je vandaag een minder aantrekkelijke keuze maakt om morgen nog steeds relevant te zijn. Dat medewerkers geen ‘asset’ zijn, maar mensen die vaak langer bij je bedrijf blijven dan menig directielid. En dat je reputatie niet in een campagne wordt gebouwd, maar in honderden kleine momenten waarop je doet wat je hebt beloofd.

Natuurlijk is familie op zich geen garantie voor goed ondernemerschap. Aan de keukentafel kunnen emoties harder botsen dan cijfers. Oude familiepatronen schuiven soms gewoon mee de vergaderzaal in. En ‘zo doen we dat al jaren’ is ook bij familiebedrijven een uitstekende manier om langzaam minder relevant te worden.

Als ondernemer moet je niet altijd alles bij het oude willen laten. De kunst is om te weten wát je wilt behouden (kernwaarden en cultuur) en wanneer je moet veranderen op basis van zakelijk inzicht.

Dat inzicht neem ik mee in onze eigen onderneming, hoewel die officieel geen familiebedrijf is. Per 1 januari fuseren we met een ander bureau. De eigenaar daarvan werkte twintig jaar geleden bij ons als accountmanager. Hij vertrok, bouwde zijn eigen bedrijf op en keert nu terug - niet als werknemer, maar als partner.

Je zou dat een zakelijke transactie kunnen noemen. Maar dan mis je precies de essentie. Er is in twintig jaar blijkbaar iets blijven bestaan: vertrouwen, herkenning en een gedeeld idee over hoe je met klanten en collega’s omgaat.

Misschien is dat wel de sterkste familiewaarde: niet dat iedereen familie is, maar dat mensen zich lang genoeg verbonden voelen om ooit weer thuis te komen.